Correspondentie over klantbeleving: Wat AI zichtbaar maakt
Strateeg customer experience en customer service
Expert customer- en employee experience, change management
Brengt organisaties in beweging
AI krijgt een steeds grotere rol binnen organisaties. Tegelijkertijd groeit de aandacht voor menselijkheid, vertrouwen en betekenis. In deze briefwisseling onderzoeken Jan-Hein, Rien en Wim wat AI zichtbaar maakt over de manier waarop we werk hebben georganiseerd. Want technologie kan processen versnellen, maar ook versnippering, tegenstrijdige doelen en een doorgeschoten focus op productiviteit uitvergroten. Misschien ligt de echte belofte van AI daarom niet in méér doen in minder tijd, maar in ruimte creëren voor aandacht, vertrouwen en werk dat er werkelijk toe doet.
Afbeelding credits: 123RFZeist, oktober 2026
Beste Rien en Wim,
Onlangs hadden we het over de terugkeer van menselijkheid in managementboeken. In de Top 5 van Managementboek.nl stonden drie boeken over menselijkheid. Of, zoals jij het formuleerde, Rien: ‘Terug van weggeweest: de Mens.’ Dat klinkt mooi. Maar later vroeg ik me af: waar was de mens dan de afgelopen tijd?
We leven in een tijd waarin technologie, met AI als zichtbaar voorbeeld, steeds meer onderdeel wordt van ons werk. Juist nu verschijnen er opvallend veel boeken over menselijkheid, aandacht, verbinding, vertrouwen en betekenis. Alsof we opnieuw moeten ontdekken wat mensen waardevol maakt.
Het lijkt een paradox: hoe meer technologie, hoe meer aandacht voor de mens. Maar misschien brengt AI de mens niet terug. Misschien maakt AI vooral zichtbaar waar we de mens eerder al uit onze organisaties hebben georganiseerd.
Onlangs hielp ik een organisatie begrijpen waarom een AI-project, waarin flink was geïnvesteerd, niet de beoogde resultaten bracht. Er was druk om op de AI-trein te springen en vooruit te kijken naar de mogelijkheden. Ze vroegen mij niet als AI-specialist, maar om met een frisse blik op de organisatie te ontdekken waarom het project niet werkte.
Ook hier lag het probleem niet in de toekomst, maar in het verleden en het heden. De tool versnelde een deel van het proces, maar verlengde de totale doorlooptijd. Afdelingen werden op verschillende doelstellingen gestuurd: afdeling A focuste op X, afdeling B op Y. Daardoor moest het proces later opnieuw langs A voordat het bij C verder kon.
Het was geen technisch probleem en ook geen op zichzelf staand incident. Het was een patroon: de organisatie probeerde met nieuwe technologie vooruit te komen, terwijl de manier van samenwerken en sturen dezelfde tegenstrijdigheid bevatte.
‘Als doelen en KPI’s elkaar tegenspreken, automatiseer je vooral de verwarring’
Mijn indruk is dat AI niet alleen mogelijkheden vergroot. AI vergroot ook uit wat er al staat. Als eigenaarschap helder is, kan AI mensen ruimte geven. Als verantwoordelijkheid versnipperd is, wordt die versnippering zichtbaarder. Als doelen en KPI’s elkaar tegenspreken, automatiseer je vooral de verwarring.
We dromen graag van schaalbare processen waarin menselijke tussenkomst tot een minimum wordt beperkt. In de praktijk is er vaak menselijke interventie nodig om uitzonderingen te begrijpen, verantwoordelijkheid te nemen en het geheel te laten werken. Dat gaat ook over wat er binnen en buiten de organisatie verandert en hoe daarop wordt ingespeeld.
De vraag is daarom niet alleen wat AI van mensen kan overnemen. De vraag is ook wat AI zichtbaar maakt over de manier waarop wij werk en organisaties hebben ingericht. Waar is menselijk oordeel nodig? Waar zijn aandacht, vertrouwen en betekenis voorwaarden om goed werk te kunnen doen?
Dat is ook het vertrekpunt van Kantelpunt: niet meteen een nieuwe oplossing toevoegen, maar eerst zichtbaar maken wat er werkelijk gebeurt en welk patroon de gewenste verandering tegenhoudt. Pas daarna wordt duidelijk waar de grootste hefboom zit en welke beweging echt effect kan hebben. Dat bleek ook in deze opdracht. Door eerst het patroon achter het AI-project zichtbaar te maken, werd duidelijk waar de werkelijke blokkade zat en hoe het project meer waarde kon creëren voor de organisatie én de mensen die ermee moesten werken.
AI is overal.
Juist daarom wordt de vraag naar de mens urgenter: hoe willen we werk, verantwoordelijkheid en organisaties ontwerpen?
Ik ben benieuwd hoe jullie hiernaar kijken. Wat vergroot AI volgens jullie uit? En wat vraagt dat van leiders, organisaties en onszelf?
Groet, Jan-Hein

Santpoort-Zuid, oktober 2026
Beste Jan-Hein en Wim,
Ik ben het in grote lijnen met je eens, Jan-Hein. Vooral met je punt dat AI uitvergroot wat er al is. Technologie is nu eenmaal goed in versnellen. Maar versnellen heeft alleen zin als je weet waarin en waarheen.
Daarom deze wat flauwe analogie. De stoommachine versnelde ooit de opkomst van de fabriek, en de fabriek maakte massaproductie mogelijk. Maar een fabrieksdirecteur die niet wist wat zijn klanten wilden, bleef vervolgens gewoon zitten met een enorme berg héél efficiënt geproduceerde spullen waar niemand op zat te wachten.
Met AI is dat niet wezenlijk anders. Het is een krachtige versneller, maar niet per se een (moreel) kompas. Als organisatie zul je zelf een visie, overtuiging en richting moeten hebben. Pas dan kan AI helpen om sneller de goede kant op te bewegen. Anders automatiseer en versnel je precies wat Jan-Hein beschrijft: versnippering, tegenstrijdige KPI’s of processen die überhaupt al niet logisch waren.
Daarom vind ik het gevaarlijk wanneer investeren in AI bijna een doel op zichzelf wordt. Mensen en organisaties hebben sowieso een wonderlijke neiging om middel en doel door elkaar te halen.
En daar zit voor mij ook de verbinding met ‘Terug van weggeweest: de mens’. Ik schreef dat naar aanleiding van de Top 5 van Managementboek, waarin maar liefst drie boeken over menselijkheid gingen. Eén daarvan was De strategische noodzaak van de derde ring, dat ik samen met collega Stephan schreef. Natuurlijk ben ik trots op die hoge notering. Maar ik vond het nog mooier dát boeken over menselijkheid dus resoneren in een wereld die steeds sterker door AI wordt gedomineerd.
‘AI is een krachtige versneller, maar niet per se een (moreel) kompas’
Ik zie dat als een signaal. Niet als een beweging tégen AI, maar als een logische ontwikkeling ernaast. Technologie kan ons steeds meer snelheid, gemak en efficiëntie brengen. Maar daarmee groeit onze behoefte aan datgene wat technologie niet vanzelf levert: aandacht, vertrouwen, verbinding en betekenis. Hoe digitaler de wereld wordt, hoe waardevoller ook het menselijke. Ik moet altijd glimlachen als ik langs een platenzaak loop vol vinyl, terwijl Spotify oneindig veel sneller, goedkoper en gemakkelijker is. En ik sta met veel plezier met een goede vriend op een veel te druk rockfestival, met matig zicht, dure drankjes en modder onder mijn schoenen, terwijl een livestream thuis functioneel gezien superieur is.
Maar daar gaat het dus niet om. Mensen verbinden zich uiteindelijk niet met efficiëntie. Ze verbinden zich met ervaringen die iets met hen dóén. Dus ja, Jan-Hein: ik denk dat AI uitvergroot wat er al is. Maar misschien vergroot het tegelijkertijd ook ons besef uit van wat we níét moeten willen ‘wegversnellen’.
Benieuwd hoe jij dit ziet, Wim. Maakt AI de menselijke factor belangrijker of ben ik aan het romantiseren omdat AI zo snel oprukt?
Groet, Rien

Helmond, oktober 2026
Beste Rien, Jan-Hein,
Die Top 5 is wellicht een sign of the times, Rien. Ik hoop het eigenlijk. Want al sinds de industriële revolutie zijn er bewegingen die zich druk maken om het welzijn van mensen, maar we zien helaas nog steeds dat er, zelfs in Nederland, voldoende ongezonde werkplekken zijn.
Maar, nu de nieuwste technologische revolutie niet alleen praktisch geschoolde werknemers raakt, maar ook theoretisch opgeleide mensen, worden herbezinningsvragen steeds zichtbaarder. Mensen maken zich primair zorgen over hun werkgelegenheid en de kwaliteit van het werk. Logisch toch? Want wat ga je dan nog doen? En vooral ook: hoe?
We moeten ook erkennen dat er nog veel (kennis)werk is wat we maar moeilijk goed krijgen georganiseerd. Ondanks dat we al heel veel werk hebben verplaatst van de organisatie naar de klant/gebruiker, met behulp van technologie, kunnen we het werk vaak niet goed aan. Er zijn achterstanden, we maken fouten, de emmer is voor veel mensen vol. Het ziekteverzuim en verloop in veel kennis-sectoren is nog nooit zo hoog geweest.
Mijns inziens omdat we nog werken met de mindset van de industriële revolutie. En dat haakt in op jouw punt Jan-Hein. De mindset van onze leiders moet om, maar of we dat kantelpunt al bereiken, durf ik te betwisten. De focus op verhogen van de productiviteit is alom aanwezig.
Zo weten jullie dat ik me nog altijd verbaas over, nee erger aan de manier waarop we met medewerkers in contact centers omgaan.
Generative AI zou voor contactcentermedewerkers kunnen zijn wat het exoskelet is voor mensen in de bouw of de fabriek. Voor medewerkers die nog altijd tijdens het gesprek tachtig systemen moet raadplegen en tegelijkertijd empathisch naar de behoefte van een klant moeten luisteren, om ze vervolgens naar de volgende muur te sturen omdat de gegeven tijd op is.
‘Ik zie in AI de potentie om afscheid te nemen van de productiemindset die nog altijd dominant is’
Of denk aan de juridisch medewerker die iedere vergunningaanvraag op zijn merites moet beoordelen, terwijl de echte toegevoegde waarde niet in de beoordeling maar in goed advies vóór de aanvraag zit. Zodat mensen niet onnodige, onvolledige of kansloze aanvragen doen. Dat is menselijk werk en een menselijke benadering.
GenAI moet je dus zien als exoskelet. Niet als iets wat helpt het werk te versnellen, maar wat ervoor zorgt dat je het werk langer, gezonder en met meer plezier kunt doen. Niet méér gesprekken/cases/besluiten per uur, maar meer tijd om aandacht te hebben voor wat er echt toe doet. Haal druk van de ketel die nu niet menselijk is. Druk die leidt tot ziekteverzuim en verloop.
Ik zie in AI de potentie om echt afscheid te nemen van de productie-mindset die nog altijd dominant is. Dit is een kans voor leiders die het beter willen doen. Weg met AHT, productiviteit en bezettingsgraden. Overstappen op een service-mindset, naar ‘mensen goed geholpen’. En ja, dat scheelt tijd en werk, maar wat het vooral scheelt is ziekteverzuim, draaideur-klasjes en achterstanden waar niet tegenop te rekruteren is. En oh ja, met als resultaat dat we meer mensen ‘goed hebben geholpen’.
Of dat er echt van gaat komen? Hoe we met AI omgaan zal het ons laten zien. Ik heb hoop maar ben net als jij Rien, vaak een romanticus.
Groet, Wim
Deel dit artikel
-
Bij ruim een kwart van de onderzochte leden van Thuiswinkel.org is minstens één website gevonden die mogelijk hun webshop nabootst. Onder webshops met een jaaromzet vanaf 10 miljoen euro gaat het om 52 procent. Thuiswinkel.org roept klanten in aanloop naar Black Friday op te controleren bij welke winkel… -
Mondelēz International en Accenture zetten AI-agents in voor het volledige proces van bestelling tot betaling. Door klantenservice, toeleveringsketen en financiële processen beter te verbinden, willen de bedrijven klanten sneller helpen, betalingen eerder innen en operationele kosten verlagen. Het zogeheten Order-to-Cash-proces omvat bij Mondelēz jaarlijks miljoenen transacties in… -
‘Hallo, ik ben Anders Jansen en ik ben 4.6 jaar oud.’ Mijn nieuwe openingszin als ik ergens mezelf voorstel. Geleerd van Diana Kander tijdens haar presentatie op een mooi event waar ik onlangs was. Waar 46 jaar kan voelen als een aftelklok, roept 4.6 jaar direct bij me…