AI in 2026: minder hype, meer realiteit – vier trends die ertoe doen

Generatieve AI domineerde het technologienieuws, maar in 2026 verschuift de focus naar volwassenheid: regelgeving, opschaling en concrete toepassingen in organisaties. Volgens Peter van der Putten, Director AI Lab bij Pegasystems en onderzoeker aan Universiteit Leiden, markeert 2026 het jaar waarin AI definitief landt in de enterprise-praktijk.
Een eerste trend is de toenemende concurrentie in de markt voor generatieve AI-modellen. Waar partijen als OpenAI en Nvidia lange tijd het tempo bepaalden, neemt de druk toe door grote technologiebedrijven zoals Google en AWS, die hun volledige technologiestack inzetten. Tegelijk winnen open-sourcemodellen uit onder meer China, zoals DeepSeek en Qwen, aan populariteit. Voor organisaties betekent dit meer keuzevrijheid en lagere kosten. De infrastructuurlaag van generatieve AI ontwikkelt zich daarmee snel tot een commodity.
Ook regelgeving blijft een bepalende factor. Ondanks discussies over versoepeling van Europese regels blijft de kern van de EU AI Act overeind. Het risicogebaseerde kader en de bijbehorende verplichtingen blijven voorlopig van kracht. Volgens Van der Putten biedt dat juist kansen. ‘Innovatieve organisaties zien verantwoord AI-gebruik niet als een compliance-oefening, maar als een manier om vertrouwen op te bouwen en schaalbare toepassingen mogelijk te maken’, zegt hij.
De grootste economische waarde van AI ligt volgens Van der Putten in 2026 in de applicatielaag. AI wordt steeds vaker ingebed in klantinteracties, workflows en bedrijfsprocessen. Daarbij verschuift de aandacht naar zogeheten agentic AI: systemen die zelfstandig taken uitvoeren binnen vooraf gedefinieerde kaders. Volgens Van der Putten draait succes hierbij om beheersbaarheid: ‘Het ongecontroleerd loslaten van agents werkt averechts. Voorspelbaarheid en betrouwbaarheid zijn cruciaal.’
Tot slot wijst hij op de langere termijn. De route naar echte autonomie vraagt meer dan slimme taalmodellen. ‘Agentic AI is een eerste stap, maar echte autonomie vereist systemen die zelfstandig leren, plannen en samenwerken, terwijl de mens altijd de regie houdt over doelen, waarden en toezicht’, stelt Van der Putten.
Fotografie: Zuiver Beeld
