In de AI Opschalingsfaciliteit wordt gewerkt aan een passend taalmodel, een kennisbank met actuele informatie en de kwaliteit van de antwoorden. Gem moet daardoor naast vooraf opgestelde scripts ook zelf antwoorden kunnen samenstellen op basis van informatiebronnen. De ambitie is om de assistent uiteindelijk beschikbaar te maken voor alle gemeenten en andere overheidsorganisaties.

Die ontwikkeling vraagt om zorgvuldigheid, benadrukt Peter-Paul Hellings, producteigenaar van Gem en werkzaam bij de gemeente Utrecht. 'AI is geen toverstafje. Het gebruik van generatieve AI vraagt om een gewogen en gedegen aanpak, om zeker te weten dat de antwoorden die Gem geeft goed genoeg zijn voor de vragen die worden gesteld.'

De antwoorden worden beoordeeld op zeven criteria: juistheid, behulpzaamheid, spelling, eenvoud, toon, bronverwijzing en veiligheid. Ook de interpretatie van vragen speelt een rol. Een vraag over een Nederlands paspoort kan bijvoorbeeld gaan over verlenging, maar ook over het verkrijgen van het Nederlanderschap.

Voor de uitbreiding worden meerdere taalmodellen getest. Het uitgangspunt is om één model te selecteren, dat gemeenten kunnen aanvullen met lokale informatiebronnen. Bestaande scripts blijven daarnaast in gebruik voor veelvoorkomende vragen.

'De scripts waar Gem mee werkt zijn in de afgelopen 7 jaar opgebouwd. De antwoorden zijn goed en betrouwbaar, de huidige versie werkt daar prima mee', zegt Hellings. Volgens hem voorkomt hergebruik bovendien onnodig verbruik van energie en rekenkracht.

Gemeenten kunnen bijdragen met geld, menskracht, technische expertise of kennis over het taalgebruik van inwoners. Via een opensourcerepository kunnen zij meewerken aan de ontwikkeling. Het doel voor 2026 is een community van veertig gemeenten die bijdragen.